Estetik ve Tarihi

Estetik Yunanca’daki “aisthesis” ya da “aisthanshai” kelimesinden gelir. Aisthesis duygu, duyuş anlamındadır. Aisthanshai ise duymak, algılamak anlamlarına gelir.

Estetik denilince genelde “güzellik” ve onun değerlendirilmesi anlaşılır. Lugatte estetik sözün güzel olması ve sözün güzellik kaidelerinden bahseden bilim, bedî, güzellik gibi anlamlarla tanımlanır.

Estetiğin Doğu (İslam) dillerindeki karşılığı Bedîiyyattır. Bedîiyyat hayret verici güzellikte olan, acaip ve garip olan, beğenilen, insanın dikkatini çeken, yeni keşfedilmiş olan… demektir.

Estetik tavır güzel ve çirkine karşı hissedilen durum için verilen reaksiyon olup eğer çirkin olarak bir durum tespit edilmişse onun estetik telakkiden uzaklığını belirtmek için Philist terimi kullanılır. Philizm estetikten yoksunluğu ifade eder.

Herkesin bildiği ve otoritelerin kabul ettiği anlamda estetiği bir bilim olarak kuran Baumgarten’dır. Baumgarten 1750’de yayınladığı “estetik” adlı eseriyle estetiği bilimsel temele ve esasa oturtmuştur. Gerçekte ise estetiğin tarihi 2500 yıl öncesine kadar gider. Aristo’dan bu yana bilimsel ve felsefî bir konu olarak güzellik tahlil edilip sınırları belirlenmeye çalışılmıştır. Rasyonalist (Kant gibi), İdealist (Hegel gibi), Materyalist (Marx gibi) ve Spritualist (Bergson gibi) ekoller estetik hakkında en derli toplu düşünceler sunan ekollerdir.

Bilimler üçe ayrılır. Pozitif (kanun koruyucu), deksriptif (tasvifi) ve normatif (kaide koyucu). Estetik normatif bilimler içinde yer alır. Bu çerçevede estetik “Güzellik Felsefesi”, “Sanat Felsefesi” ya da her ikisini de kapsayacak şekilde kullanılmıştır.v

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.